Ile Za Instrukcję Bezpieczeństwa Pożarowego?

0
255

Jakiś czas temu napisałem post w temacie magii dokumentu. Obiecałem, że rozwinę pewną polemikę, że „kupując dokument” tak naprawdę powinniśmy otrzymać nieco więcej niż nam się wydaje.

Zgodność (compliance)

Jednym z kluczowych motywów „zamawiania dokumentu” jest chęć uzyskania zgodności. W przypadku Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP), jest to chęć uzyskania zgodności z przepisami Ustawy o ochronie ppoż, a dokładniej, z przepisami wydanymi na jej podstawie (rozporządzenie w sprawie ochrony ppoż).

I słusznie. Jak najbardziej motywacja właściwa, tylko pytanie dlaczego?

Odpowiedź z reguły jest zawsze ta sama – żeby nie dostać mandatu, nie odpowiadać karnie, etc. To ja dorzucę jeszcze z tej grupy „motywatorów” – żeby działać.

BCM?

Oczywiście. Zarządzanie ciągłością działania, nawet analiza BIA, a wcześniej zwykła – analiza ryzyka znów w modelu PEST:

  • Czynniki P – prawne
  • Grupa – PPOŻ
  • Źródło wymagania – Rozporządzenie w sprawie ochrony ppoż
  • Zagrożenie – wyłączenie obiektu z użytkowania, w przypadku braku spełnienia wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej (uprawnienie PSP – Państwowej Straży Pożarnej z ich własnej Ustawy – tu uwaga, uprawnienia organów i instytucji zawarte są w ICH PRZEPISACH, a nie przepisach branżowych).

Ot taka mała dygresja… Czyli znowu zgodność z przepisami prawa, wspiera działania w obszarze BCM. Dość podobnie jak w poście o TPM i BCM – BCM (ciągłość działania) spina wszystkie istotne dla siebie sprawy organizacyjne, a nie wymyśla i dokłada. Ale to innym razem. Wracajmy do IBP.

ILE za IBP

Czyli pytanie będące tytułem. Owszem, uproszczenia, czy dokładniej – uogólnienia w procesie komunikacji są jak najbardziej właściwe i wskazane. Inaczej najprostsze dyskusje trwały by godzinami. Bo jak to tak rozmawiać? Zamiast „podaj krzesło” – „podaj urządzenie do siedzenia, złożone z czterech nóg, siedziska, oparcia… ”

Ale czy naprawdę rozumiemy to pytanie tak samo?

Może z drugiej strony – co kupujemy (a raczej powinniśmy kupić) w ramach owej IBP? Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ochrony ppoż, skomentuję obok każdego wymagania:

§ 6.

1. Właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów bądź ich części stanowiących odrębne strefy pożarowe, przeznaczonych do wykonywania funkcji użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, magazynowych oraz inwentarskich,zapewniają i wdrażają instrukcję bezpieczeństwa pożarowego, zawierającą:

Zapewniają i wdrażają. Dość ciekawe stwierdzenie o wdrożeniu dokumentu. Zawsze wydawało mi się, że wdraża się system (organizację) opisaną w dokumencie, a nie dokument, ale rozumiem, że to jest UOGÓLNIENIE. Za to co ważne – w sumie od samego początku wpisu o tym mowa. Nie tylko DOKUMENT ma być, aby uzyskać zgodność z przepisem. Rozwiązania w nim opisane mają być WDROŻONE. Ciekaw jestem, ilu w danej firmie jest specjalistów, którzy mogą np. wytłumaczyć spawaczom, służbie utrzymania ruchu, mechanikom – jak mają wykonać prace związane z cięciem, spawaniem, nagrzewaniem etc? Są to prace pożarowo niebezpieczne, a ich zabezpieczenie jest częścią instrukcji (o czym poniżej). A więc wdrożenie wiąże się również ze szkoleniem w zakresie co najmniej oceny ryzyka, środków zabezpieczenia, zabezpieczenia miejsca po wykonaniu etc. Czyli usługa IBP – czy pytanie „ile za IBP” powinno być rozumiane:

Ile za opracowanie i wdrożenie

Idźmy dalej…co ma zawierać IBP

1) warunki ochrony przeciwpożarowej, wynikające z przeznaczenia, sposobu użytkowania, prowadzonego procesu technologicznego, magazynowania (składowania) i warunków technicznych obiektu, w tym zagrożenia wybuchem;

ATEX (ochronę przed wybuchem) pominę, tym bardziej, że będzie to treścią kolejnego artykułu o „kupowaniu dokumentu” – tym razem tzw DZPW (uwielbiam skrótowce, tak mądrze to brzmi 😉 ), czyli dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem. Co ciekawe – DZPW wynika z BHP, nie PPOŻ, mimo, że dotyczy wybuchu czyli… a o tym przy DZPW.

Wracając do wymagania – warunki ochrony ppoż mają być podstawą CAŁY CZAS. Innymi słowy – jeśli się coś zmieni, IBP ma być przejrzana, co i jak się zmieniło i jeśli jest taka potrzeba – zaktualizowana. (lub co 2 lata – co wynika z par 6 ust 2). Wyobraźmy sobie sytuację, w której rozrasta się firma. Stawiamy kolejną halę magazynową, ale w produkcyjnej tworzymy stanowiska pracy… i ? ZONK – jak to było kiedyś w jednym z programów. Zmianie uległy i przeznaczenie hali i sposób użytkowania. A więc opis (część pierwsza, wstępna, czy jak ją nazwiemy) ulega zmianie. I warunki ochrony ppoż również. Czyli pytanie: „Ile za IBP” modyfikujemy po raz kolejny:

Ile za opracowanie i wdrożenie oraz utrzymanie w aktualności (rozumiane też jako konsultacje na etapie projektowania i oddawania do użytku nowych budynków, pomieszczeń, zmiany przeznaczenia etc).

Idźmy dalej…co ma zawierać IBP

2) określenie wyposażenia w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice oraz sposoby poddawania ich przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym;

Tu za wiele się nie zmienia, pomyśli wiele osób wszak wymagania co do wyposażenia obiektu są jasne. Hm… a ja się nie zgodzę. Poza tym co powyżej już opisane (a więc zmiana przeznaczenia) możemy mieć też wiele innych zmian, które opiszę tutaj, choć i w poprzednim punkcie powinny się zawrzeć. Ale chyba czytelniej, jak jeden punkt w jednym miejscu.

Zmiana surowca. Taki case z jednej z fabryk:

Zakupy „znalazły” pewien zamiennik swojego surowca. Tańszy o około 12%, więc całkiem całkiem oszczędność. Tyle, że nie zauważyły, że ten nowy surowiec ma w karcie charakterystyki substancji niebezpiecznej (MSDS) zapis o tym, że może tworzyć atmosfery wybuchowe (pyłowe). Więc trzeba i zbadać pył na właściwości (podstawowe parametry to koszt niewielki w skali fabryki – około 7-10 tys). Nie opiszę DZPW i tworzenia, żeby zostawić sobie materiał na inny post, ale w skrócie zapobieganie wygląda następująco: krok 1 – analiza możliwości zmniejszenia atmosfery (w analizie ryzyka wybuchu przyjmuje się, że jeśli ISTNIEJE możliwość – to ryzyko JEST, czyli nieco odwrotnie niż normalnie). Krok 2 – analiza efektywnych źródeł zapłonu i możliwość usunięcia ich (i tu są koszty – odzież antystatyczna, urządzenia i instalacje w wykonaniu iskrobezpiecznym, tzw. EX). Krok 3 – jeśli nadal wynik nie jest akceptowalny – należy zastosować urządzenia odprężające (odciążające) wybuch (tu już pokaźne koszty.

Żeby nie przeciągać. Zmiana surowca całkowicie zmienia obraz bezpieczeństwa ppoż, wpływając zarówno na IBP, DZPW, ale również BHP – bo ATEX users to BHP. A więc nawet sama zmiana surowca (jak w case) wymaga co najmniej oceny wpływu na zapisy IBP. Więc dodajmy:

Ile za opracowanie i wdrożenie oraz utrzymanie w aktualności (rozumiane też jako konsultacje na etapie projektowania i oddawania do użytku nowych budynków, pomieszczeń, zmiany przeznaczenia etc) (rozumiane również jako konsultacje w zakresie zmian w stosowanych surowcach).

Idźmy dalej…co ma zawierać IBP

3) sposoby postępowania na wypadek pożaru i innego zagrożenia;

Wszystko co powyżej może wpłynąć na postępowanie na wypadek pożaru. Tym bardziej, że ochrona ppoż – z definicji, to ochrona przed pożarem i innym miejscowym zagrożeniem. A więc zmieniamy dalej:

Ile za opracowanie i wdrożenie oraz utrzymanie w aktualności (rozumiane też jako konsultacje na etapie projektowania i oddawania do użytku nowych budynków, pomieszczeń, zmiany przeznaczenia etc) (rozumiane również jako konsultacje w zakresie zmian w stosowanych surowcach) (rozumiane również jako identyfikację innych zagrożeń miejscowych pojawiających się w wyniku zmian w firmie i w otoczeniu).

Idźmy dalej…co ma zawierać IBP

4) sposoby zabezpieczenia prac niebezpiecznych pod względem pożarowym, jeżeli takie prace są przewidywane;

W sumie podstawy do zmian i utrzymania w aktualności wszystkich zasad już są powyżej, a więc tylko trzeba dodać kilka zdań. Zmiana surowca, przebudowa pomieszczeń, remont, zmiana aranżacji, czy nawet konserwacja mogą wpłynąć na warunki ochrony ppoż. A więc na palność konstrukcji, otoczenia etc. Samo wprowadzenie substancji, która może tworzyć pyły lub pary wybuchowe zmienia zasady oceny ryzyka prowadzenia konkretnej PPN (pracy pożarowo niebezpiecznej), zabezpieczenia etc. A więc co najmniej aktualizacja zapisów do oceny ryzyka oraz szkolenie dla komisji i wykonujących oraz nadzorujących PPN. Czyli zaktualizujmy pytanie:

Ile za opracowanie i wdrożenie oraz utrzymanie w aktualności (rozumiane też jako konsultacje na etapie projektowania i oddawania do użytku nowych budynków, pomieszczeń, zmiany przeznaczenia etc) (rozumiane również jako konsultacje w zakresie zmian w stosowanych surowcach) (rozumiane również jako identyfikację innych zagrożeń miejscowych pojawiających się w wyniku zmian w firmie i w otoczeniu) (rozumiane też jako aktualizację wymagań bezpieczeństwa dla PPN wraz ze szkoleniami aktualizującymi dla komisji i wykonujących PPN).

Idźmy dalej…co ma zawierać IBP

5) warunki i organizację ewakuacji ludzi oraz praktyczne sposoby ich sprawdzania;

Jak wyżej, tyle, że dodajemy zmiany w organizacji ewakuacji. Bo… jeśli wprowadzimy substancje, które mogą tworzyć pyły i pary wybuchowe (tak z tego case`u wyżej), to przecież nie przeprowadzimy przez strefę Ex ewakuacji, jak również zadania w trakcie „składania produkcji” na wypadek ewakuacji mogą obejmować dodatkowe działania. Kolejna modyfikacja pytania:

Ile za opracowanie i wdrożenie oraz utrzymanie w aktualności (rozumiane też jako konsultacje na etapie projektowania i oddawania do użytku nowych budynków, pomieszczeń, zmiany przeznaczenia etc) (rozumiane również jako konsultacje w zakresie zmian w stosowanych surowcach) (rozumiane również jako identyfikację innych zagrożeń miejscowych pojawiających się w wyniku zmian w firmie i w otoczeniu) (rozumiane też jako aktualizację wymagań bezpieczeństwa dla PPN wraz ze szkoleniami aktualizującymi dla komisji i wykonujących PPN)(rozumiane również jako zmiany i aktualizacje warunków i organizacji ewakuacji wraz z praktycznym sprawdzeniem i szkoleniami dla wszystkich osób funkcyjnych).

Idźmy dalej…co ma zawierać IBP

6) sposoby zapoznania użytkowników obiektu, w tym zatrudnionych pracowników, z przepisami przeciwpożarowymi oraz treścią przedmiotowej instrukcji;

7) zadania i obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej dla osób będących ich stałymi użytkownikami;

8) plany obiektów, obejmujące także ich usytuowanie, oraz terenu przyległego, z uwzględnieniem graficznych danych dotyczących w szczególności:

(…)

Powyższe punkty już wynikają z pozostałych, nie ma co rozpisywać, bo naprawdę wyszedł niezły elaborat.

9) wskazanie osób lub podmiotów opracowujących instrukcję.

To już wymaganie techniczne.

Podsumujmy – co znaczy „ile za IBP”

Oznacza:

Ile za opracowanie i wdrożenie oraz utrzymanie w aktualności:

  • rozumiane też jako konsultacje na etapie projektowania i oddawania do użytku nowych budynków, pomieszczeń, zmiany przeznaczenia etc;
  • rozumiane również jako konsultacje w zakresie zmian w stosowanych surowcach, maszynach, zmianie produkcji;
  • rozumiane również jako identyfikację innych zagrożeń miejscowych pojawiających się w wyniku zmian w firmie i w otoczeniu;
  • rozumiane też jako aktualizację wymagań bezpieczeństwa dla PPN wraz ze szkoleniami aktualizującymi dla komisji i wykonujących PPN, wynikających ze zmian w budynkach, otoczenia, produkcji;
  • rozumiane również jako zmiany i aktualizacje warunków i organizacji ewakuacji wraz z praktycznym sprawdzeniem i szkoleniami dla wszystkich osób funkcyjnych.

Widziałem oferty na opracowanie i utrzymanie IBP dla sporych obiektów za 800 pln netto… Mam nieodparte wrażenie, że zamawiający nie wiedział czego potrzebuje…

Powyższy post ma tylko wskazać, co oznacza „kupić IBP”. Każdy oczywiście sobie ryzyko sam oceni, na wstępie napisałem o poważniejszym operacyjnym – czyli wyłączeniu obiektu z funkcjonowania, ale są jeszcze prawne. Np. karne – od mniejszej szkodliwości – np niedopełnienia obowiązków w ochronie ppoż (art 82 Kodeksu Wykroczeń), po te poważniejsze (art 163 i 164 Kodeksu Karnego). Warto zaznaczyć, że są to czyny formalne, nie skutkowe, a więc do ich zaistnienia nie jest wymagany żaden skutek. Wystarczy wypełnienie znamion.

Ale to już każdy niech rozważy w granicach własnego apetytu na ryzyko.

Czy to już wszystko?

Niestety nie. Częstą luką w systemie ochrony ppoż jest brak współpracy ze strony ochrony fizycznej. Często sami szefowie bezpieczeństwa firm (security managerowie) nie pamiętają o tym, że IBP ma być jednym z ważniejszych dokumentów. Co prawda dobra praktyka zawarta w Metodyce KGP (Komendy Głównej Policji) mówi o tym, że wszelkie dla zadania ochrony fizycznej mają być przeniesione do planu ochrony (czy nieszczęsnej instrukcji ochrony), ale niestety mało opracowujących i IBP i Plany ochrony współpracuje ze sobą. I np. w takim case jak wyżej może się coś zdarzyć.

Ot taki scenariusz:

Centrala ppoż informuje o zagrożeniu pożarowych w hali gdzie występuje nowy surowiec. Ten z parami czy pyłami tworzącymi atmosfery wybuchowe. Ochroniarz, „świetnie wyszkolony” w zakresie czasu reakcji (t1-t2, brak resetu, automatyczna interwencja PSP), leci (bo już nawet nie biegnie) w miejsce, gdzie sygnalizowane jest zagrożenie. Ignoruje Ex na drzwiach (często nie wie co to znaczy) i wpada… naładowany (bo przecież nie ma odzieży antystatycznej), z radiostacją bez Ex, latarką… i tą latarkę włącza…

Niemożliwe? Hm… ponad 80% audytów bezpieczeństwa fizycznego, czy to pre-audytu ubezpieczeniowe (przed wznowieniem) czy po prostu takie zamówione z rynku pokazały, że ochrona fizyczna NIE MA IBP na żadnym posterunku (a powinno być do dyspozycji PSP). A już o tym, żeby przepisać zadania do planu czy instrukcji ochrony fizycznej i do tego jeszcze aktualizować – na podstawie zmian IBP, to już… ehh… szkoda gadać.

A za wszystko odpowie i tak prezes, zarząd, czy kierujący firmą.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here